महात्मा गान्धीको अनुहार, पहिरन र हिँड्ने शैली आज विश्वभर परिचित छ । गोलाकार चस्मा, धोती, हातमा लौरो र सादगीपूर्ण जीवनशैलीका कारण गान्धी एउटा ऐतिहासिक व्यक्तित्व मात्र नभई लोकप्रिय संस्कृतिको प्रतीकसमेत बनेका छन् । चलचित्र, टेलिभिजन, पोस्टर, कार्टुन, विज्ञापन र सामाजिक सञ्जालले उनको छविलाई पुस्तौँदेखि पुनः प्रस्तुत गर्दै आएका छन् ।

गान्धीको लोकप्रिय छवि निर्माणमा चलचित्रको भूमिका विशेष मानिन्छ । सन् १९८२ मा रिचर्ड एटेनबरोको निर्देशनमा बनेको ‘गान्धी’ चलचित्रमा बेन किङ्सलेले गान्धीको भूमिका निर्वाह गरेका थिए । चलचित्रले गान्धीको राजनीतिक जीवनलाई अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकमाझ पुर्‍यायो र उनको सिनेम्याटिक छविलाई व्यापक रूपमा स्थापित गर्‍यो । चलचित्रले विभिन्न विधामा एकेडेमी अवार्डसमेत जितेको थियो ।

तर गान्धी सिनेमामा यही चलचित्रबाट मात्र देखिएका होइनन् । सन् १९६३ को ‘नाइन आवर्स टु राम’ मा पनि गान्धी पात्रका रूपमा प्रस्तुत भएका थिए । त्यसपछि विभिन्न चलचित्रले उनको जीवन, विचार र राजनीतिक भूमिकालाई फरक–फरक कोणबाट प्रस्तुत गरेका छन् । ‘गान्धी, माई फादर’ जस्ता चलचित्रले उनको सार्वजनिक जीवनभन्दा बाहिर पारिवारिक सम्बन्धलाई समेत कथाको केन्द्रमा राखेका छन् ।

गान्धीको लोकप्रिय संस्कृतिमा अर्को उल्लेखनीय पुनरागमन सन् २००६ को ‘लगे रहो मुन्नाभाई’बाट भयो । राजकुमार हिरानी निर्देशित उक्त चलचित्रमा गान्धीलाई ऐतिहासिक पात्रका रूपमा मात्र नभई समकालीन जीवनमा प्रयोग गर्न सकिने नैतिक मार्गदर्शकका रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो । चलचित्रले ‘गान्धीगिरी’ शब्दलाई समेत लोकप्रिय बनाएको थियो ।

भारतीय राष्ट्रिय चलचित्र अभिलेखालयका अनुसार गान्धीका विचार र प्रतीक भारतीय सिनेमामा लामो समयदेखि विभिन्न सामाजिक तथा राजनीतिक कथासँग जोडिँदै आएका छन् । उनका अहिंसा, सत्य, सामाजिक सुधार र नागरिक प्रतिरोधसँग सम्बन्धित विचारहरू प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा चलचित्रका कथामा देखिँदै आएका छन् ।

यसरी हेर्दा गान्धीको लोकप्रिय छवि केवल ऐतिहासिक दस्तावेज र तस्बिरबाट बनेको होइन । चलचित्र र अन्य लोकप्रिय माध्यमले उनलाई हरेक पुस्ताको समय र सन्दर्भअनुसार फरक ढंगले प्रस्तुत गर्दै आएका छन् । त्यसैले गान्धी आज पनि इतिहासका पानामा मात्र सीमित छैनन्; उनी चलचित्रको पर्दा, टेलिभिजन, विज्ञापन र डिजिटल संस्कृतिमा निरन्तर देखिँदै आएका छन् ।